Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi Hafıza Müzesi İnisiyatif Grubu, 5 Eylül 1983 direnişinin 43’üncü yıl dönümü dolayısıyla yazılı açıklama yaptı.
Açıklamada, 12 Eylül 1980 darbesinin ardından Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi’nde yaşananların toplumsal hafızadaki yeri vurgulanarak, cezaevinin gerçek bir hafıza müzesine dönüştürülmesi gerektiği belirtildi.
“GEÇMİŞİMİZİN BİR PARÇASIDIR”
5 Nolu Cezaevi’nin Kürt halkının yakın tarihinde önemli bir yere sahip olduğu ifade edilen açıklamada, cezaevinde yaşananların yalnızca geçmişte kalmış olaylar olmadığı, toplumsal yaşam üzerinde etkilerinin sürdüğü kaydedildi. Açıklamada, “5 Nolu zindanı yüzbinlerce insanın yaşamında çok etkili ve acılı bir dönem olduğu için bizler o kapkaranlık günlerin hem tanığı hem de mücadele eden tarafıyız” ifadelerine yer verildi.
Cezaevinde yaşanan işkence ve kötü muamelelerin sistematik bir politikanın sonucu olduğu öne sürülen açıklamada, yaşananların müze çalışmasında bütün yönleriyle ele alınması gerektiği savunuldu.
“DÖNEMİN KOŞULLARINI YANSITMALI”
Hafıza müzesinin, 1980-1984 yılları arasındaki koşulları ve cezaevinde yaşananları yansıtacak şekilde tasarlanması gerektiği belirtilen açıklamada, müze çalışmasından sorumlu kişilerle yapılan toplantılarda dile getirilen görüş, eleştiri ve öneriler ile hazırlanan raporların dikkate alınması istendi.
İnisiyatif Grubu, müzeyi ziyaret edenlerin dönemin koşullarını anlamasını ve yaşananların bir daha tekrarlanmaması gerektiği konusunda toplumsal bir farkındalık oluşmasını amaçladıklarını belirtti. Açıklamada, Arjantin’deki ESMA, Kamboçya’daki Tuol Sleng Soykırım Müzesi ve Güney Afrika’daki Robben Adası gibi geçmişte baskı, işkence ve ağır insan hakları ihlalleriyle anılan mekanların müzeye dönüştürülerek hafıza mekanları haline getirildiğine dikkat çekildi. Almanya’daki Nazi kampları ile Irak Kürdistan Bölgesi’nin Süleymaniye kentindeki Emna Sor Zindanı ve benzeri örneklerin de değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
ZİNDAN ŞEHİTLERİ ANILDI
Açıklamanın sonunda 5 Eylül 1983 direnişinin 43’üncü yıl dönümünde Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi’nde yaşamını yitirenler anıldı. İnisiyatif Grubu, Necmettin Büyükkaya, Mehmet Hayri Durmuş, Yılmaz Demir, Remzi Aytürk, Kemal Pir, Cemal Arat, Eşref Tursun, Medet Özbadam, Bedi Tan ve Orhan Keskin ile birlikte cezaevinde yaşamını yitirenleri saygıyla andı.
